Hoogbegaafd en...

Ook onder hoogbegaafden komt het voor; kinderen en volwassenen die te kampen hebben met een leer- en/of ontwikkelingsprobleem. De hoogbegaafdheid kan dan samengaan met bijvoorbeeld ADHD, een stoornis in het autistisch spectrum (ASS) of leerproblemen zoals dyslexie en beelddenken. Zij zijn 'dubbel bijzonder' of zoals het in de literatuur genoemd wordt, 'twice exceptional'.

Slechts een beperkt gedeelte van deze groep wordt (tijdig) herkend. Het gros kan door de bovengemiddelde cognitieve capaciteiten compenseren voor zijn of haar specifieke problemen. Zij laten op school of werk gemiddelde of zelfs bovengemiddelde prestaties zien en als hun begaafdheid al is opgevallen, dan geldt dit nog niet altijd voor de beperking. Andersom kan ook het (leer of gedrags-) probleem zijn opgevallen, maar wordt hierdoor de hoogbegaafdheid niet herkend. Samengevat kunnen deze kinderen/volwassenen worden ingedeeld in de volgende groepen:

Voor de laatste drie groepen is het niet voldoende slechts aandacht te besteden aan een gedeelte van hun problematiek. De 'gebruiksaanwijzing' voor personen met een vorm van autisme past nu eenmaal niet zonder meer op een hoogbegaafde. Ook de 'handleiding' bij hoogbegaafdheid volstaat niet wanneer er wel sprake is van (kenmerken van) autisme.

Misdiagnoses

Daarnaast is er nog de mogelijkheid, die door de bekende auteur en wetenschapper James T. Webb omschreven wordt als de 'moderne tragedie van het begaafde kind' (Webb, 2005). Hij beschrijft een groep hoogbegaafden waarbij de begaafdheid niet is herkend, maar waarbij kenmerken hiervan onterecht gediagnosticeerd zijn als emotionele, gedrags- of leerstoornissen. Er wordt een diagnose toegekend op basis van, voor hoogbegaafden, normaal gedrag.

'Lotte van 4 heeft een sterk rechtvaardigheidsgevoel. Wanneer de juf op school iets beloofd heeft, maar later toch blijkt dat het anders loopt, kan Lotte erg overstuur raken. Zij wordt dan zelfs driftig en is niet voor rede vatbaar. School denkt in verband met haar inflexibiliteit bij verandering aan ASS.'

'Martin van 9 kan nooit wachten tot de juf de hele opdracht heeft uitgelegd. Hij begint altijd al gelijk wanneer zij de blaadjes heeft uitgedeeld. Ook lijkt hij zijn aandacht niet goed te kunnen houden bij de lessen waarbij de juf verbale instructie geeft. Hij staart dan steeds uit het raam of kijkt om zich heen in de klas. Wanneer hem dan een antwoord gevraagd wordt schrikt Martin vaak 'wakker', terwijl hij bij individueel schriftelijk werk wel hoge prestaties laat zien. Juf denkt in verband met zijn impulsiviteit en aandachtsproblemen aan ADHD.'

De insteek vanuit de hulpverlening is het oplossen of compenseren van het zogenaamde probleem, waarbij onnodig medicatie, therapie en behandeling wordt geadviseerd. Deze oplossingen sluiten niet volledig of geheel niet aan bij de problemen waar de hoogbegaafde tegenaan loopt, aangezien deze niet door een dergelijke stoornis worden veroorzaakt, maar door zijn of haar individuele kenmerken van hoogbegaafdheid. Zo heeft Lotte slechts behoefte aan uitleg waarom anderen zich niet altijd aan hun belofte kunnen houden, en een afspraak over wanneer het dan wel zal doorgaan. Voor Martin gaat het klassikale werk niet snel genoeg en hij heeft veel minder instructie nodig dan de andere kinderen. Zijn aandacht kan erbij gehouden worden door hem tijdens voor hem onnodige uitleg eigen werk te geven. Vanuit jarenlange onderzoeken is gebleken dat een (te) grote groep van hoogbegaafden eerst andere (soms meerdere) onterechte diagnoses hebben gekregen bij gebrek aan herkenning van hoogbegaafdheid.

In kaart brengen

Voor alle bovengenoemde groepen kan één advies gegeven worden. Wanneer in het dagelijks leven leer- en/of gedragsproblemen worden ervaren is het belangrijk dat de persoon in kwestie 'zo volledig mogelijk in kaart gebracht wordt'. Een uitgebreid psychologisch onderzoek biedt een combinatie van intelligentiebepaling en het beschrijven van de persoonlijkheid. Zo kan voor het individu bepaald worden bij welke begeleiding en ondersteuning hij of zij baat zou kunnen hebben. Dit wordt bij voorkeur uitgevoerd door iemand die bekend is met zowel hoogbegaafdheid als leer- en gedragsproblematiek.

HIQ vindt het belangrijk dat wanneer er in het dagelijks leven leer- en/of gedragsproblemen worden ervaren, er na het correct in kaart brengen van wat hieraan ten grondslag ligt, ook aandacht is voor de begeleiding voor het kind als individu. Daarom wordt hard gewerkt aan een apart begeleidingstraject voor kinderen die 'dubbel bijzonder' zijn, of waarbij er gedragspatronen aanwezig zijn die hierop lijken. Op dit moment kan bij HIQ de oorzaak van de ervaren problemen uitgebreid in kaart gebracht worden door middel van uitgebreid psychologisch onderzoek . Daarnaast bieden wij (lang- of kortdurende) individuele begeleiding en/of advisering en schoolobservaties door een neuropsycholoog die bekend is met zowel hoogbegaafdheid als leer- en ontwikkelingsstoornissen. In de nabije toekomst zal HIQ een oudercursus 'Hoogbegaafdheid en ASS', en een sociale vaardigheidstraining gericht op hoogbegaafde kinderen met ASS gaan aanbieden. Ook zullen informatieavonden rondom het onderwerp 'dubbel bijzonder' georganiseerd gaan worden. Voor meer informatie over het huidige en toekomstige aanbod op dit gebied kunt u contact opnemen via ons mailadres info@hiq.nl, of deze sectie 'Hoogbegaafd, én..' in de gaten houden.

Hoogbegaafd en... >
Webb, J.T., Amend, E.R., Webb, N.E., Goerss, J., Beljan, P. & Olenchak, F.R. (2005).
Misdiagnosis and dual diagnoses of gifted children and adults. Great Potential Press; Scottsdale, Arizona.
• Sitemap • Contact •